Patelnia żeliwna głęboka z pokrywą 30 cm / Lodge

Uchwyt pomocniczy nie jest ozdobą przy tej masie. Pełne naczynie z zawartością i pokrywą waży kilka kilogramów, a przeniesienie go z piekarnika na blat jedną ręką trzymaną za rączkę jest po prostu niebezpieczne.

Wypustki na spodzie pokrywy: co robią i dlaczego to działa

Wewnętrzna strona żeliwnej pokrywy nie jest gładka. Są na niej regularnie rozmieszczone wypustki, i to jest rozwiązanie o konkretnym działaniu fizycznym, a nie detal odlewniczy.

Podczas duszenia para wodna unosi się z potrawy i skrapla na chłodniejszej pokrywie. Na gładkim wieku skropliny spływają po ściankach do brzegu i wracają do naczynia przy krawędzi, czyli tam, gdzie jedzenia zwykle nie ma. Wypustki przerywają ten spływ: kropla zbiera się na końcu wypustki i spada pionowo w dół, prosto na potrawę.

Praktyczny skutek widać przy mięsie duszonym przez godzinę i przy pieczeniu chleba. Wierzch nie wysycha, bo jest stale zwilżany, a wilgoć krąży w zamkniętym obiegu zamiast uciekać. To ta sama zasada, która stoi za samopodlewającymi pokrywami w naczyniach żeliwnych klasy premium.

Cztery i siedem dziesiątych litra: skąd bierze się zamieszanie

Pojemność tego naczynia bywa podawana rozbieżnie i warto wiedzieć, dlaczego. Producent określa je jako 5 quart, czyli pięć kwart amerykańskich. Po przeliczeniu daje to około 4,7 litra, a nie 5,5 l, jak podaje część opisów w polskich sklepach.

Rozbieżność bierze się prawdopodobnie z tego, że jedni liczą pojemność po brzegi, a inni do poziomu roboczego, albo z pomyłkowego przeliczenia kwarty imperialnej zamiast amerykańskiej. Dla kupującego różnica nie jest akademicka: przy duszeniu naczynie napełnia się najwyżej do dwóch trzecich, więc realna objętość robocza to około trzy litry.

Przekłada się to na porcje. Gulasz dla czterech osób mieści się bez problemu, dla sześciu jest już ciasno. Bochenek chleba o wadze do kilograma wychodzi z tego naczynia dobrze, większy zaczyna dotykać pokrywy. Szerszy kontekst pracy z tym materiałem opisaliśmy w opracowaniu patelnia żeliwna: przewodnik.

Ten model na tle pozostałych naczyń Lodge w naszej ofercie

Marka prowadzi kilkanaście pozycji różniących się głębokością, średnicą i obecnością pokrywy. Poniżej pozycje z naszej oferty.

Model	Format	Do czego	Półka cenowa
Głęboka 30 cm z pokrywą (ten model)	30 cm, ok. 4,7 l	Duszenie, pieczenie, głęboki tłuszcz	–
Patelnia żeliwna głęboka 30 cm	30 cm, bez pokrywy	To samo naczynie, tańsze o cenę wieka	~330-400 zł
Naczynie do zapiekania 32 cm	32 cm, płytkie	Zapiekanki i pieczenie w piekarniku	~190-235 zł
Patelnia żeliwna 16,5 cm	16,5 cm	Jedna porcja, jajka, podawanie na stół	~170-210 zł
Płyta grillowa dwustronna	płyta	Grillowanie na płycie, dwie powierzchnie	~350-420 zł

Uważamy, że przy tej pozycji najuczciwsze porównanie to wersja bez pokrywy. Naczynie jest identyczne, a różnica w cenie odpowiada wartości żeliwnego wieka. Jeśli masz już pokrywkę pasującą średnicą albo gotujesz głównie odkryte, wersja tańsza daje dokładnie tę samą patelnię. Cały przekrój tej kategorii zebraliśmy w kategorii patelnie żeliwne.

Impregnacja fabryczna, mycie i ognisko

Naczynie przychodzi zaimpregnowane olejem roślinnym wypalonym w wysokiej temperaturze, więc jest gotowe do pracy po zwykłym umyciu. Ta warstwa nie jest powłoką nieprzywierającą w rozumieniu teflonu: to spolimeryzowany tłuszcz, który buduje się dalej przy każdym smażeniu i z czasem staje się coraz lepszy.

Zasady pielęgnacji są proste i wynikają wprost z tej konstrukcji. Myj ciepłą wodą bez agresywnego detergentu, wycieraj do sucha natychmiast, a potem rozetrzyj kilka kropli oleju po wewnętrznej powierzchni. Nie zostawiaj naczynia mokrego, nie wkładaj do zmywarki i nie mocz go godzinami, bo każda z tych rzeczy zdejmuje warstwę i odsłania gołe żeliwo.

Praca na ognisku jest tu realną możliwością, nie hasłem marketingowym: żeliwo nie ma niczego, co mogłoby się stopić ani odkleić. Trzeba jednak pamiętać o dwóch rzeczach. Rączka nagrzewa się do temperatury ognia, więc rękawica albo silikonowy uchwyt Lodge są obowiązkowe. Po drugie, sadza z ogniska osadza się na zewnątrz i zostaje tam na stałe, co nie szkodzi naczyniu, ale brudzi wszystko, co się z nim zetknie w bagażu.

Dane techniczne

Parametr	Wartość
Nazwa katalogowa	Patelnia żeliwna głęboka z pokrywą 30 cm / Lodge
Producent	Lodge (USA)
Kod producenta	L10CF3
EAN	75536351209
Średnica	30 cm
Głębokość	około 8 cm
Pojemność	5 kwart amerykańskich, około 4,7 l
Materiał	żeliwo, fabrycznie impregnowane olejem
Pokrywa	żeliwna, z wypustkami skraplającymi
Uchwyt pomocniczy	tak, naprzeciw rączki
Źródła ciepła	gaz, elektryczna, ceramiczna, indukcja, piekarnik, grill, ognisko
Zmywarka	niedopuszczona, mycie ręczne
Powłoka nieprzywierająca	brak, warstwa z wypalonego oleju
Masa	producent nie podaje

Dla kogo

Mniej trafiony wybór, jeśli gotujesz głównie odkryte i szybko. Wtedy dopłata do pokrywy nie wraca, a to samo naczynie kupisz taniej w wersji bez wieka. Do szybkiego smażenia jajek i naleśników żeliwo o tej masie jest przesadą i lepsza będzie mała patelnia, którą da się podnieść jedną ręką.

Najczęściej zadawane pytania

Jaka jest rzeczywista pojemność tego naczynia?

Producent podaje 5 kwart amerykańskich. Po przeliczeniu daje to około 4,7 litra. Wartość spotykana w części opisów sklepowych jest zawyżona. Objętość robocza przy duszeniu wynosi około trzech litrów.

Do czego służą wypustki na spodzie pokrywy?

Zbierają skropliny i zawracają je pionowo na potrawę, zamiast pozwalać im spłynąć do brzegu naczynia. Dzięki temu wierzch dania nie wysycha podczas długiego duszenia.

Czy warto dopłacić do wersji z pokrywą?

Ma to sens przy duszeniu i pieczeniu chleba. Jeśli gotujesz głównie odkryte, to samo naczynie kupisz taniej bez wieka i różnica pójdzie na coś innego.

Czy naczynie trzeba sezonować przed pierwszym użyciem?

Nie. Przychodzi fabrycznie zaimpregnowane olejem wypalonym w wysokiej temperaturze. Wystarczy zwykłe umycie i osuszenie przed pierwszym gotowaniem.

Czy można używać go na ognisku?

Tak. Żeliwo nie ma elementów, które mogłyby się stopić albo odkleić. Pamiętaj o rękawicy, bo rączka nagrzewa się do temperatury ognia.